Blog

Czasowniki „wiedzieć” i „znać” są mylące dla uczniów języka polskiego. Nawet uczniowie bardziej zaawansowani mają z nimi czasem problem. Dlatego postanowiłam przygotować jak najprostsze wyjaśnienie różnicy między tymi czasownikami.

Wiedzieć vs znać – porównanie zdań

Spójrzmy najpierw na przykłady. Przeczytaj je uważnie, będą one naszą bazą do analizy różnicy między czasownikiem „znać”, a czasownikiem „wiedzieć”. Co możesz zauważyć, patrząc na poniższe zdania?

Czasownik „wiedzieć” – jak używamy?

Czasownik „wiedzieć” ze spójnikiem „że”

Zacznijmy od analizy czasownika „wiedzieć”. Moi uczniowie najczęściej wiedzą, że czasownik „wiedzieć” występuje ze spójnikiem „że”, np. „Wiem, że ta kobieta jest chciwa”, „Nie wiedzieliście, że sklepy w niedzielę są zamknięte?”, „Wiesz, że ta wystawa jest darmowa?”, „Wiesz, że mój e-book z ćwiczeniami do podcastu jest już w sprzedaży? 😄”

Czasownik „wiedzieć” z zaimkami pytającymi

Większość moich uczniów pamięta też, że czasownik „wiedzieć” występuje także przed zaimkami pytającymi, np. kim, jak, gdzie, po co. Na przykład: „Czy wiesz, kim są moi rodzice?”, „Nie wiecie, co to za piosenka?”, „Wiem, jak naprawiać samochody.”, Wie Pani, gdzie znajduje się najbliższy dworzec?, „Wiecie, dlaczego szef zorganizował to spotkanie?”

Czasownik „wiedzieć” z przyimkiem „o”

Często jednak uczniowie zapominają, że czasownik „wiedzieć” łączy się także z przyimkiem „o”, po którym występuje rzeczownik w miejscowniku, np.

Wiemy dużo o tobie.

Wiem o waszej wygranej w konkursie.

Nie wiedzieliście o rozstaniu Kuby z Martą?

Czasownik „wiedzieć” z innymi częściami mowy

Czasownik „wiedzieć” łączy się też z niektórymi innymi zaimkami, np. wszystko, nic, coś, oraz przysłówkami, np. mało, dużo, mniej, więcej, wiele, niewiele.

Teraz już wiem wszystko.

Nic już nie wiem.

Coś wiem, ale Ci nie powiem.

Teraz wiem mało, ale będę wiedziała dużo.

Wiecie mniej, niż powinniście.

Wiem więcej, niż ci się wydaje.

Na razie niewiele wiem.

W takich zdaniach najczęściej występuje też przyimek „o”, np.

Teraz już wiem wszystko o historii USA.

Nic nie wiem o robotyce.

Coś wiem o planach szefa, ale Ci nie powiem.

Teraz wiem mało o polskiej polityce, ale będę wiedziała dużo.

Wiecie mniej o tej sprawie, niż powinniście.

Wiem więcej o tym projekcie, niż Ci się wydaje.

Na razie niewiele wiem o historii Kanady.

Czasownik ” wiedzieć” + „na temat”

Czasownik „wiedzieć” łączy się też z frazą „na temat” (+ dopełniacz), np.

Co wiesz na temat cyberbezpieczeństwa?

Co wiecie na temat historii języka polskiego?

Oni niewiele wiedzą na ten temat.

Czasownik „wiedzieć” – interpunkcja

Zazwyczaj w zdaniach z czasownikiem „wiedzieć”, musimy wstawić przecinek oddzielający zdanie nadrzędne (główne) od zdania podrzędnego, np.

Czy wiesz (zdanie nadrzędne), kim są moi rodzice? (zdanie podrzędne)

Nie wiecie (zdanie nadrzędne), co to za piosenka? (zdanie podrzędne)

Czasownik „wiedzieć” – kiedy używamy?

Czasownika „wiedzieć’ używamy do wyrażenia posiadanej przez nas wiedzy na jakiś temat. Może to być coś obiektywnego, np. „Wiem, że Ziemia krąży wokół Słońca”, „Wiem, o której przyjeżdża pociąg z Katowic do Warszawy”, ale także coś subiektywnego, np. „Wiem, że ten polityk kłamie”, „Wiemy, że ona świetnie nadaje się do tej pracy”, „Wiem więcej niż Ty”.

Czasownik „znać” – jak używamy?

Czasownik „znać” + rzeczownik w bierniku lub dopełniaczu

Czasownik „znać” łączy się z dopełnieniem bliższym. Jeśli nie wiesz, czym jest dopełnienie bliższe, to nic nie szkodzi. Możesz oczywiście poszukać informacji o dopełnieniu bliższym i dalszym, ale nie jest to konieczne, aby zrozumieć jak używamy czasownika „znać”.

Wystarczy, że zapamiętasz, że czasownik „znać” łączy się z rzeczownikiem w bierniku w zdaniach twierdzących i pytających, lub w dopełniaczu w zdaniach przeczących, np.:

• Znam (kogo? co?) chciwość tej kobiety
• Czy znasz (kogo? co?) moich rodziców?
• Nie znacie (kogo? czego?) tej piosenki?
• Znam (kogo? co?) Cię bardzo dobrze.
• Zna Pani (kogo? co?) adres najbliższego dworca?
• Znacie (kogo? co?) powód, dla którego szef zorganizował to spotkanie?

Znać się na czymś

Spostrzegawcza osoba zauważyła zapewne, że w powyższej liście pominęłam przykład zdania z tabelki: „Znam się na naprawie samochodów”.

Spójrzmy na więcej podobnych przykładów:

Znam się na malowaniu obrazów.

Czy znacie się na rozliczeniach podatkowych?

Oni nie znają się na swojej pracy.

Jak widzisz „znać się na” łączy się zwykle z miejscownikiem (Znam się na (kim? czym?) naprawie samochodów). Konstrukcja „znać się na czymś” wyraża posiadanie wiedzy lub doświadczenia w określonej dziedzinie. 

Czasownik „znać” – kiedy używamy?

Czasownika „znać” używamy, aby wyrazić naszą znajomość: osoby, rzeczy, miejsca.

Znam tę dziewczynę, chodziłam z nią do liceum.

Znamy dobrze tę markę odzieży.

Nie znam Wrocławia, nigdy tam nie byłam.

Uwaga: Czasami czasowników „znać” i „wiedzieć (o czymś)” możemy używać zamiennie:

Znam twoją trudną sytuację finansową./Wiem o twojej trudnej sytuacji finansowej.

W obu przypadkach chodzi o to, że jesteśmy zaznajomieni z czyjąś trudną sytuacją finansową/powiadomieni o czyjejś trudnej sytuacji finansowej.

Wiedzieć vs znać – porównanie do innych języków

Jeśli znasz język francuski, to najłatwiej będzie Ci porównać polskie słowo „wiedzieć” do francuskiego słowa „savoir”, natomiast „znać” do „connaître”. Porównaj tłumaczenia następujących zdań:

Wiem, że jesteś zmęczony. -> Je sais que tu es fatigué.

Znam tę dziewczynę. -> Je connais cette fille.

W języku angielskim nie ma już takiego rozróżnienia, ponieważ czasownika „know” możemy używać zarówno do wyrażania wiedzy o kimś/czymś, jak i znajomości kogoś/czegoś:

Wiecie, o której odjeżdża pociąg do Warszawy? -> Do you know what time the train to Warsaw leaves?

Znasz tego aktora? -> Do you know this actor?

Wiedzieć vs znać – podsumowanie

Wiedzieć vs znać – ćwiczenia w formacie PDF

Pobierz ćwiczenia, które sprawdzą Twoją znajomość czasowników „wiedzieć” i „znać” w języku polskim.