Blog

W poprzednim poście pisałam o odmianie polskich nazwisk przez przypadki, a dzisiaj omówię zasady odmiany nazwisk zagranicznych w języku polskim. Polecam też zapoznanie się z odmianą rzeczownika przez przypadki.

Czy odmienia się nazwiska obcokrajowców?

Z poprzedniego wpisu wiesz, że odmieniamy większość polskich nazwisk. A czy odmieniamy również nazwiska zagraniczne? Odmieniamy nazwiska obcojęzyczne, jeśli można do nich dopasować wzorzec odmiany dla nazwisk polskich. 

Spolszczanie nazwisk

Zanim zacznę omawiać odmianę zagranicznych nazwisk przez przypadki, warto dodać na wstępie, że niektóre nazwiska obce spolszczamy, jeśli to możliwe. Na przykład Shakespeare może być zapisywany jako Szekspir, a Christopher Columbus jako Krzysztof Kolumb.

Zagraniczne nazwiska żeńskie

Przejdźmy teraz do odmiany nazwisk zagranicznych przez przypakdi.

Zacznijmy od nazwisk żeńskich, bo tutaj sprawa jest prosta. Dla zagranicznych nazwisk żeńskich mamy tę samą zasadę, co dla polskich. Odmieniamy więc tylko nazwiska żeńskie zakończone na samogłoskę -a.

Nazwiska zakończone na -owa, -ewa odmieniają się jak przymiotniki.

Np. nazwisko rosyjskiej tenisistki Marii Sharapovej spolszczamy i staje się Marią Szarapową:

Mianownik (kto? co?) To jest Pani Maria Szarapowa.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pani Marii Szarapowej

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Pani Marii Szarapowej.

Biernik (kogo? co?). Widzę Panią Marię Szarapową.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panią Marią Szarapową.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Pani Marii Szarapowej.

Wołacz (o!) Szanowna Pani Mario Szarapowa!

Porównaj z odmianą przymiotnika zdrowa -> zdrowej/zdrową lub radosna -> radosnej/radosną.

Pozostałe nazwiska zakończone na –a odmieniają się jak rzeczowniki pospolite:

Np. nazwisko byłej pierwszej damy USA Michelle Obamy:

Mianownik (kto? co?) To jest Pani Michelle Obama.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pani Michelle Obamy.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Pani Michelle Obamie.

Biernik (kogo? co?). Widzę Panią Michelle Obamę.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panią Michelle Obamą.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Pani Michelle Obamie.

Wołacz (o!) Szanowna Pani Michelle Obamo!

Porównaj z rzeczownikiem rama -> ramy/ramie/ramą/ramo lub z rzeczownikiem woda -> wody/wodzie/wodą/wodo.

Co ciekawe, często kobiety o polskich korzeniach mieszkające w anglojęzycznych krajach mają nazwisko w formie męskiej, np. zamiast Emily Ratajkowska, amerykańska modelka i aktorka jest znana jako Emily Ratajkowski. Imię Emily również nie kończy się samogłoską -a, więc też pozostaje nieodmienne. Przykłady odmiany: daję prezent Emily Ratajkowski, widzę Emily Ratajkowski).

Z kolei australijska aktorka polskiego pochodzenia Mia Wasikowska zachowała formę żeńską nazwiska i dzięki temu jej nazwisko odmieniamy. Jej imię również kończy się samogłoską -a, więc również je odmieniamy. Przykłady odmiany: daję prezent Mii Wasikowskiej, widzę Mię Wasikowską.

Zagraniczne nazwiska męskie

Odmiana zagranicznych nazwisk męskich jest trochę bardziej skomplikowana. Zależy od narodowości oraz zakończenia nazwiska. 

Ten wpis nie miałby końca, gdybym miała opisać z przykładami odmianę nazwisk męskich wszystkich narodowości, więc omówię dzisiaj zagraniczne nazwiska na przykładzie nazwisk rosyjskich i ukraińskich, niemieckich, anglojęzycznych (np. amerykańskich, angielskich), francuskojęzycznych (francuskich, kanadyjskich),  oraz hiszpańskojęzycznych (np. włoskich, portugalskich i hiszpańskich).

Odmiana nazwisk rosyjskich i ukraińskich

Na dobry początek omówmy podobne do polskich inne nazwiska słowiańskie, np. rosyjskie i ukraińskie.

Zacznijmy od nazwisk żeńskich. Wyżej wspominałam już, że odmieniamy tylko nazwiska żeńskie zakończone na -a. Popularne więc nazwiska rosyjskie i ukraińskie zakończone na -owa -ewa odmieniamy tak jak przymiotniki (spójrz wyżej na odmianę nazwiska tenisistki Szarapowej). 

Skoro odmieniamy tylko nazwiska żeńskie zakończone na -a, to logiczne jest, że nie odmieniamy popularnych rosyjskich i ukraińskich nazwisk żeńskich zakończonych na -o. Np. nazwisko byłej premier Ukrainy, Julii Tymoszenko (spolszczona wersja imienia i nazwiska Yulii Tymoshenko), pozostanie takie samo we wszystkich przypadkach:

Mianownik (kto? co?) To jest Pani Julia Tymoszenko.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pani Julii Tymoszenko.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Pani Julii Tymoszenko.

Biernik (kogo? co?). Widzę Panią Julię Tymoszenko.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panią Julią Tymoszenko.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Pani Julii Tymoszenko.

Wołacz (o!) Szanowna Pani Julio Tymoszenko!

Inaczej wygląda odmiana męskich nazwisk zakończonych na -o. Z poprzedniego wpisu wiesz, że nazwiska męskie zakończone na -o występujące po spółgłosce twardej odmieniamy jak rzeczowniki rodzaju żeńskiego. Spójrzmy np. na odmianę nazwiska byłego premiera i prezydenta Ukrainy, Wiktora Juszczenki:

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Wiktor Juszczenko.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Wiktora Juszczenki.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Wiktorowi Juszczence.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Wiktora Juszczenkę.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Wiktorem Juszczenką.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Wiktorze Juszczence.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Wiktorze Juszczenko!

Tak jak polskie nazwisko Matejko, nazwisko ukraińskie Juszczenko możesz porównać z odmianą rzeczowników rodzaju żeńskiego, np. bohaterka/bohaterki/bohaterką/bohaterce albo naklejka/naklejki/naklejką/naklejce.

Popularne rosyjskie nazwiska męskie zakończone na -in, -ow, -ew odmieniamy tak jak rzeczowniki, np. imię i nazwisko rosyjskiego pisarza Aleksandra Puszkina odmieniamy następująco:

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Aleksander Puszkin.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Aleksandra Puszkina.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Aleksandrowi Puszkinowi.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Aleksandra Puszkina.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Aleksandrem Puszkinem.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Aleksandrze Puszkinie.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Aleksandrze Puszkinie!

Porównaj z odmianą rzeczownika manekin/manekina/manekinem/manekinie.

Odmiana nazwisk niemieckich

Przyjrzyjmy się teraz niemieckim nazwiskom męskim. 

Zacznijmy od niemieckich nazwisk zakończonych samogłoską. Najpopularniejsze kończą się samogłoską -e. Nazwiska zakończone na –e odmieniają się jak przymiotniki. 

Np. nazwisko niemieckiego pisarza Michaela Endego (autora Niekończącej się historii) odmieniamy:

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Michael Ende.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Michaela Endego.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Michaelowi Endemu.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Michaela Endego.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Michaelem Endem.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Michaelu Endem.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Michaelu Ende!

Porównaj z odmianą przymiotnika rude -> rudego/rudemu/rudym.

Wyzwaniem może być natomiast odmiana nazwisk zakończonych na -au. 

Odmieniamy je tak jak rzeczowniki kończące się na -ał, np. pryncypał, admirał. Spójrzmy na odmianę nazwiska niemieckiego artysty Dietmara Dameraua.

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Dietmar Damerau.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Dietmara Dameraua.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Dietmarowi Damerauowi.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Dietmara Dameraua.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Dietmarem Damerauem.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Dietmarze Damerau.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Dietmarze Damerau!

Niemieckie nazwiska często kończą się spółgłoską, a więc przyjrzyjmy się różnym przykładom.

Nazwiska niemieckie zakończone na -er odmieniamy tak jak rzeczowniki pospolite.

Spójrzmy na odmianę nazwiska byłego niemieckiego kierowcy wyścigowego Michaela Schumachera. 

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Michael Schumacher.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Michaela Schumachera.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Michaelowi Schumacherowi.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Michaela Schumachera.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Michaelem Schumacherem.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Michaelu Schumacherze.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Michaelu Schumacherze!

Porównaj z rzeczownikiem kelner -> kelnera/kelnerowi/kelnerze lub z rzeczownikiem akumulator -> akumulatora/akumulatorowi/akumulatorze.

Podobnie odmieniają się inne niemieckie nazwiska zakończone spółgłoską.

Na przykład odmianę nazwiska Zimmermann (Zimmermanna/Zimmermannowi/Zimmermannem/Zimmermannie) porównaj z rzeczownikiem meloman (melomana/melmanowi/melomanem/melomanie).

Trochę inaczej wygląda odmiana nazwisk zakończonych na -th (np. Barth, Roth). Nazwiska zakończone na –th otrzymują polskie końcówki, ale w miejscowniku i wołaczu –th zostaje zastąpione przez –c.

Spójrzmy na odmianę imienia i nazwiska niemieckiego polityka Uwe Bartha.

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Uwe Barth.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Uwego Bartha.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Uwemu Barthowi.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Uwego Bartha.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Uwem Barthem.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Uwem Barcie.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Uwe Barcie!

Odmiana nazwisk angielskich i francuskich

A teraz przejdźmy do odmiany nazwisk angielskich (a dokładniej mówiąc anglojęzycznych) i francuskich – zasady odmiany nazwisk tych dwóch narodowości są podobne. Zacznijmy od nazwisk, które kończą się samogłoską.

Nazwiska zakończone w wymowie na dźwięk -e (pisane jako -é, -ée, -ai, -eu, czasem z końcowym niewymawianym -s lub -x) odmieniają się jak przymiotniki.

Jednak w formach przymiotnikowych z końcówkami typu -ego, -emu, -ym/-im opuszcza się początkowe samogłoski tych końcówek (dlatego piszemy np. Andrégo, a nie Andréego). 

Na przykład nazwisko francuskiego malarza Alberta Andrégo odmieniamy następująco:

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Albert André.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Alberta Andrégo.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Albertowi Andrému.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Alberta Andrégo.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Albertem Andrém.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Albercie Andrém.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Albercie André!

Nazwiska kończące się na nieme -e (czyli niewymawiane) lub nieme -es odmieniamy jak rzeczowniki, a końcówki poprzedzone są apostrofem, np. Cruise, Cruise’a,Cruise’owi, z Cruise’em, o Cruisie lub Descartes, Descartes’a, z Descartes’em, o Descarcie.

Gdy jednak wymowa końcówki nazwiska w języku polskim różni się od oryginalnej, opuszcza się zarówno nieme -e, jak i apostrof – jak w miejscowniku przytoczonych nazwisk (Rozmawiam o Cruisie, o Descarcie, o Joysie).

Spróbujmy odmienić nazwisko słynnego irlandzkiego pisarza Jamesa Joyce’a. 

Mianownik (kto? co?) To jest Pan James Joyce.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Jamesa Joyce’a.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Jamesowi Joyce’owi.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Jamesa Joyce’a.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Jamesem Joyce’em.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Jamesie Joysie.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Jamesie Joysie!

Nazwiska, które w wymowie kończą się na -y lub -i po spółgłosce i są zapisywane przez -y lub -ie, odmieniają się tak jak przymiotniki. 

Różnica polega na tym, że w przypadku nazwisk zakończonych na -y, w dopełniaczu, celowniku i bierniku stosuje się apostrof (np. Dunphy – Dunphy’ego, Dunphy’emu, z Dunphym, o Dunphym). Natomiast nazwiska kończące się na -i lub -ie nie wymagają apostrofu w tych przypadkach (np. Marie – Mariego, Mariemu, z Mariem, o Mariem).

Odmiana nazwiska Antoine de Saint-Exupéry

A jak w takim razie odmienimy nazwisko słynnego francuskiego pisarza (autora Małego Księcia) Antoine de Saint-Exupéry’ego?

Otóż jest to nazwisko pochodzące od herbu, więc zgodnie z zasadami opisanymi w poście o odmianie polskich nazwisk, nie musimy go odmieniać.

Nazwiska angielskie i francuskie zakończone na -o, -oi, -au, -ou, oraz gdy po tych samogłoskach następują niewymawiane -s, -x, są nieodmienne, np. Hugo, Dubois, Pompidou. 

Spójrzmy przykładowo na odmianę imienia i nazwiska byłego premiera Kanady, Justina Trudeau.

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Justin Trudeau.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Justina Trudeau.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Justinowi Trudeau.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Justina Trudeau.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Justinem Trudeau.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Justinie Trudeau.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Justinie Trudeau.

Odmiana nazwisk włoskich, portugalskich i hiszpańskich

A jak odmieniamy nazwiska włoskie, portugalskie i hiszpańskie? Te nazwiska często kończą się samogłoską.

Nazwiska zakończone na -o odmieniamy tak jak polskie nazwisko Rózio (porównaj jego odmianę w poprzednim wpisie o odmianie polskich nazwisk), czyli tak jak odmieniamy rzeczowniki rodzaju męskiego, np. ołówek/ołówka/ołówkowi/ołówkiem. W miejscowniku niektóre nazwiska przyjmują innę formę (np. o ołówku, ale o Ronaldzie)

Spójrzmy na przykład na odmianę nazwiska słynnego portugalskiego piłkarza Cristiana Ronalda. 

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Cristiano Ronaldo.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Cristiana Ronalda.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Cristianowi Ronaldowi.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Cristiana Ronalda.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Cristianem Ronaldem.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Cristianie Ronaldzie.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Cristiano Ronaldo!

Uwaga: tak jak pisałam w postach o odmianie rzeczownika przez przypadki oraz o odmianie polskich nazwisk przez przypadki, sami Polacy mają czasami trudność z odmianą. 

Jeśli więc oglądasz piłkę nożną po polsku, to na pewno zauważysz, że większość komentatorów nie odmienia nazwisk piłkarzy – albo z obawy przed popełnieniem błędu, albo przez brak świadomości, że większość nazwisk należy odmieniać!

Z ciekawości sprawdziłam, że nawet polska Wikipedia nie odmienia nazwiska Cristiana Ronalda, co jest błędem.

Na wszelki wypadek spójrzmy jeszcze na odmianę nazwiska hiszpańskiego malarza, Pabla Picassa. Możemy je znowu porównać z odmianą rzeczownika ołówek, lub poszukać rzeczownika zakończonego na -o.

Rzeczowników rodzaju męskiego zakończonych na -o jest mało, zwykle takie rzeczowniki mają rodzaj nijaki. Jednak możemy użyć zdrobnienia rzeczownika pies – piesio. Np. nie ma piesia, daję prezent piesiowi/widzę piesia/witam się z piesiem. Miejscownik znowu jest inny: rozmawiam o piesiu, ale rozmawiam o Picassie.

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Pablo Picasso.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Pabla Picassa.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Pablowi Picassowi.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Pabla Picassa.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Pablem Picassem.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Pablu Picassie.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Pablo Picasso!

Krótkich nazwisk zakończonych na -o nie odmieniamy, np. rozmawiając o włoskim filozofie i pisarzu (autorze powieści Imię Róży), Umbercie Eco, odmieniamy tylko jego imię:

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Umberto Eco.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Umberta Eco.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Umbertowi Eco.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Umberta Eco.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Umbertem Eco.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Umbercie Eco.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Umberto Eco!

Nazwiska włoskie, portugalskie i hiszpańskie zakończone na -e, tak samo jak nazwiska niemieckie zakończone na -e. Pamiętasz jak? Tak jak przymiotniki! 

Przyjrzyjmy się odmianie imienia i nazwiska włoskiego piłkarza Antonia Contego:

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Antonio Conte.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Antonia Contego.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Antoniowi Contemu.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Antonia Contego.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Antoniem Contem.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Antoniu Contem.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Antonio Conte!

Nazwiska zakończone na -i również odmieniamy w języku polskim jak przymiotniki. Spójrzmy na odmianę imienia i nazwiska włoskiego śpiewaka operowego Luciana Pavarottiego:

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Luciano Pavarotti.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Luciana Pavarottiego.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Lucianowi Pavarottiemu.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Luciana Pavarottiego.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Lucianem Pavarottim.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Lucianie Pavarottim.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Luciano Pavarotti!

W nazwiskach kończących się na –li przed końcówkami –ego, –emu pomijamy niewymawiane i, np. Dali, Dalego, Dalemu).

Na koniec spójrzmy na nazwiska zakończone spółgłoską. Popularne są nazwiska hiszpańskojęzyczne zakończone na -es lub -ez. 

Takie nazwiska odmieniamy tak jak nazwiska zakończone na -o. Pamiętasz jak? Tak jak rzeczowniki w rodzaju męskim!

Odmieńmy imię i nazwisko argentyńskiego piłkarza Enzo Fernándeza:

Mianownik (kto? co?) To jest Pan Enzo Fernández.

Dopełniacz (kogo? czego?) Nie ma Pana Enza Fernándeza.

Celownik (komu? czemu?) Daję prezent Panu Enzowi Fernándezowi.

Biernik (kogo? co?). Widzę Pana Enza Fernándeza.

Narzędnik (z kim z czym?) Witam się z Panem Enzem Fernándezem.

Miejscownik (o kim? o czym?) Rozmawiam o Panu Enzu Fernándezie.

Wołacz (o!) Szanowny Panie Enzo Fernándezie!

A teraz zagadka! Jak odmienimy nazwisko amerykańskiej piosenkarki, Jennifer Lopez, która ma nazwisko po ojcu z Puerto Rico? 

To podchwytliwe pytanie! Na samym początku pisałam, że odmieniamy tylko nazwiska żeńskie kończące się samogłoską -a. Ta sama zasada dotyczy imion, a więc imię i nazwisko Jennifer Lopez pozostaje takie samo we wszystkich przypadkach (np. Daję prezent Pani Jennifer Lopez, witam się z Panią Jennifer Lopez).

Nieodmienne nazwiska

Na koniec podsumujmy jakich nazwisk nie odmieniamy. Jeśli masz dobrą pamięć, to zapewne pamiętasz z treści zawartych powyżej, że nie odmieniamy:

• nazwisk żeńskich niezakończonych na samogłoskę -a, np. (Jennifer) Lopez, (Corinna) Schumacher, (Nastassja) Kinski, (Angela) Merkel
• krótkich nazwisk zakończonych na -o, np. Eco, Pio, Ono, Polo
• nazwisk angielskich i francuskich zakończonych na -o, -oi, -au, -ou, oraz gdy po tych samogłoskach następują niewymawiane -s, -x, np. Hugo, Dubois, Trudeau, Pompidou

Nie sposób w jednym wpisie wspomnieć o wszystkich typach nazwisk. Dlatego daj proszę znać w komentarzu, czy masz trudność z odmianą jakiegoś nazwiska i pomogę Ci je odmienić. 🙂