Witam Cię serdecznie w podcaście Swojski Język Polski. Regularne oswajanie się z językiem mówionym pozwoli Ci nauczyć się polskiego w sposób naturalny i automatyczny. Wkrótce sam będziesz mówił płynnie w języku polskim. Miłego słuchania!
Hej, dzisiaj chciałabym opowiedzieć ci o typowych błędach popełnianych przez uczniów języka polskiego pochodzących z Europy Wschodniej, najczęściej z Ukrainy i Białorusi. Dlatego, że większość moich obecnych kursantów, obecnych uczniów, to osoby pochodzące właśnie z Ukrainy i Białorusi i postanowiłam zebrać najczęstsze przykłady, najczęściej powtarzające się błędy moich uczniów.
I podzieliłam je na błędy gramatyczne i błędy leksykalne, czyli te związane ze słownictwem. Przygotowałam sobie tutaj listę, więc będę zerkać. Pierwszy błąd pojawia się bardzo często, kiedy uczniowie chcą powiedzieć, że, na przykład oglądali o czymś film, albo słuchali o czymś podcastu, ale zamiast powiedzieć, że, na przykład: „Film był o polskiej rodzinie, film opowiada o polskiej rodzinie”, uczniowie często mówią, że „Film był pro rodzinie”, albo: „Film był pro polskiej rodzinie”. Nie mamy takiego sformułowania.
„Pro” to raczej kojarzy nam się z profesjonalistą. Ktoś jest pro w jakimś zawodzie, albo w jakimś sporcie. Natomiast, jeśli opowiadamy o czymś, albo historia jest o czymś, no to właśnie używamy spójnika „o”.
❌ Film był pro polskiej rodzinie.
✅ Film był o polskiej rodzinie.
Drugi, również częsty błąd, to struktura „Chodzi o tym, że”. Nie mówimy „Chodzi o tym, że”. Mówimy „Chodzi o to”. Chodzi o to, że nie mam czasu”, albo „Chodzi o to, że jest za późno”. „Chodzi o to, że mamy jakiś problem”.
❌ Chodzi o tym, że nie mam czasu.
✅ Chodzi o to, że nie mam czasu.
Tak samo, jeśli chcemy powiedzieć „Chodzi mi o twoje zdrowie”, na przykład, też użyjemy biernika, a nie dopełniacza. Nie powiemy „Chodzi mi o twojego zdrowia” albo „Chodzi mi o twoim zdrowiu”, tylko powiemy „Chodzi mi o (kogo, co?) o twoje zdrowie”, „Chodzi mi o moją karierę”. Nie powiemy „Chodzi mi o mojej kariery”, albo nie powiemy „moją karierą”, tylko używamy biernika.
❌ Chodzi mi o twoim zdrowiu.
✅ Chodzi mi o twoje zdrowie.
Kolejny, trzeci błąd, to struktura „Mi trzeba zrobić”. Na przykład „Mi trzeba napisać raport”, „Mi trzeba zrobić pracę domową”, „Mi trzeba iść do lekarza”. Jest to typowa kalka z innych języków słowiańskich. Po polsku „trzeba”, to forma bezosobowa: „Trzeba coś zrobić, trzeba pracować, trzeba się uczyć, trzeba poczekać”. Nie używamy tutaj żadnej osoby. Jeśli chcemy powiedzieć coś o sobie, to używamy struktury „Muszę”. „Muszę napisać raport, muszę zrobić pracę domową, muszę iść do lekarza”.
❌ Mi trzeba napisać raport.
✅ Muszę napisać raport.
Kolejny błąd gramatyczny, związany z rodzajem, z myleniem rodzaju męskoosobowego i niemęskoosobowego, czyli, na przykład „Ludzie były zmęczone”, zamiast „Ludzie byli zmęczeni”, albo, na przykład „Studenty były w klasie”, zamiast „Studenci byli w klasie”.
❌ Ludzie były zmęczone.
✅ Ludzie byli zmęczeni.
I tutaj od razu płynnie przejdę do następnego błędu. Często uczniowie, kiedy mamy takie rzeczowniki, jak „ekspert, student”, to uczniowie zamiast powiedzieć „eksperci, studenci” mówią „eksperty”. „Eksperty mówiły, że sytuacja jest trudna”, na przykład, zamiast „Eksperci mówili, że sytuacja jest trudna”. Tak samo właśnie studenci. Wcześniej już mówiłam: „Studenci byli w klasie”, a nie „Studenty były w klasie”.
❌ Eksperty mówiły, że sytuacja jest trudna.
✅ Eksperci mówili, że sytuacja jest trudna.
Bardzo popularny też błąd… liczba mnoga od słowa „aktor”, to są „aktorzy”, a nie „aktory”. I tak samo „dyrektor, dyrektorzy”. Na przykład: „W tym filmie grają znani aktorzy”. „W tym filmie grają znane aktory” jest błędem.
❌ W tym filmie grają znane aktory.
✅ W tym filmie grają znani aktorzy.
No i kolejny, bardzo częsty błąd dotyczy odmiany czasownika „być”. Na przykład: „Wczoraj ja był w pracy”, zamiast „Wczoraj ja byłam w pracy, wczoraj byłem w pracy”, albo „On byłem zmęczony”, zamiast „On był zmęczony”.
❌ Wczoraj ja był w pracy.
✅ Wczoraj byłem w pracy.
No i to są właściwie najbardziej popularne błędy gramatyczne. Wypisałam jeszcze kilka błędów leksykalnych.
Na przykład słowo „ekskursja”. Uczniowie ze wschodniej Europy dość często, kiedy rozmawiamy o podróżach, mówią o ekskursji i mamy w języku polskim takie słowo, ale jest mniej popularne i raczej użyjemy słowa „wycieczka”, albo „wypad”. Zwłaszcza kiedy mówimy o jakichś krótkich, weekendowych wycieczkach. Na przykład „Byliśmy na weekendowym wypadzie w górach”, „Jedziemy na wycieczkę do Krakowa”.
❌ Jedziemy na ekskursję do Krakowa.
✅ Jedziemy na wycieczkę do Krakowa.
No i kolejny częsty błąd to mylenie czasownika „znać” z czasownikiem „wiedzieć”. O tych czasownikach napisałam cały artykuł na blogu na mojej stronie swojskijezykpolski.com, więc zachęcam cię do jego przeczytania.
Czasowniki „znać” vs „wiedzieć”
Znajdziesz tam wiele przykładów i dokładne wyjaśnienie, czym różni się czasownik „znać” od czasownika „wiedzieć”. Dzisiaj podam ci tylko kilka przykładów.
Na przykład przed spójnikiem „że” zawsze występuje czasownik „wiedzieć”, a nie czasownik „znać”. Nie powiemy na przykład, że „Znam, że on mieszka w Warszawie”, tylko powiemy „Wiem, że on mieszka w Warszawie”. Tak samo przed spójnikiem „o” nie powiemy „Znam o twoim problemie”, tylko „Wiem o twoim problemie”.
❌ Znam, że on mieszka w Warszawie.
✅ Wiem, że on mieszka w Warszawie.
Kolejny błąd… Forma „zmogłem zmogłam”. Czasownik „zmóc” w języku polskim oznacza raczej „pokonać coś z wysiłkiem”, na przykład „zmóc zmęczenie”. [Przypis: najczęściej coś zmaga nas. np. „Zmogło mnie zmęczenie”, „Zmogła cię grypa?”]. Natomiast kiedy chcemy powiedzieć, że coś mogliśmy zrobić, czyli w tym znaczeniu, że udało nam się coś zrobić, no to właśnie mówimy, że „Udało mi się”, na przykład: „Udało mi się napisać raport”, „Udało mi się zdać egzamin”.
❌ Zmogłem napisać raport.
✅ Udało mi się napisać raport.
Jeśli chodzi o czas przyszły, no to też w tym znaczeniu „Uda mi się”. „Mam nadzieję, że uda mi się zdać egzamin”. No jeszcze możemy używać czasownika „móc” w znaczeniu, że „być w stanie coś zrobić”, ale tutaj też w przeszłości: „Mogłam coś zrobić”, a w przyszłości: „Będę mogła coś zrobić”. „Będę mogła… Mam nadzieję, że uda mi się zdać egzamin i będę mogła studiować w Polsce„.
❌ Zmogę studiować w Polsce.
✅ Będę mogła studiować w Polsce.
OK, tutaj jeszcze błąd przy narodowościach. Częsty błąd to mówienie „Polaki” zamiast „Polacy”, albo „Amerykańce” zamiast „Amerykanie”, tak? Czyli mówimy „Polacy”. Na przykład: „Polacy bardzo lubią pierogi, Amerykanie dużo jeżdżą samochodem„. Nie powiemy „Polaki”, ani „Amerykańce”, tylko „Polacy, Amerykanie”.
❌ Polaki bardzo lubią pierogi, Amerykańce dużo jeżdżą samochodem.
✅ Polacy bardzo lubią pierogi, Amerykanie dużo jeżdżą samochodem.
I na samym końcu mamy jeszcze przymiotnik „nijaki”, używany przez uczniów w niepoprawnym kontekście.
Słowo „nijaki” oznacza, że coś jest bez wyrazu, bez charakteru. Na przykład: „No, ten film był taki nijaki, niezbyt mi się podobał, bo właściwie był taki właśnie bez charakteru, bez wyrazu”. Natomiast uczniowie często używają przymiotnika „nijaki” w znaczeniu „żaden”. Na przykład mówią „Nie mam nijakich pytań”, zamiast „Nie mam żadnych pytań”.
❌ Nie mam nijakich pytań.
✅ Nie mam żadnych pytań.
OK, to było kilka takich najważniejszych błędów i najczęściej powtarzających się błędów. Oczywiście zapraszam cię na moje indywidualne lekcje języka polskiego. Jeśli chcesz popracować nad tymi błędami, to zapraszam. Dziękuję ci za obejrzenie. Do zobaczenia, do usłyszenia i daj oczywiście znać, czy popełniasz któreś z tych błędów, albo czy znasz może inne błędy. Może masz świadomość tego, że pewne rzeczy ci się mylą i kopiujesz je ze swojego języka?
Myślę, że też będzie to ciekawe. Trzymaj się ciepło i do usłyszenia lub do zobaczenia.
