Co to jest przysłówek? Definicja
Przysłówek to część mowy określająca sposób, miejsce, czas, czynności, stany oraz inne cechy i właściwości.
Na jakie pytania odpowiada przysłówek?
Przysłówek odpowiada na pytania: jak? gdzie? kiedy?
Przysłówki w języku polskim – przykłady
Na dworze jest (jak?) zimno, ciepło.
Ona biega (jak?) szybko, wolno.
Mieszkam (gdzie?) blisko, daleko.
Szukałem tej książki (gdzie?) wszędzie, ale (gdzie?) nigdzie nie mogłem jej znaleźć.
Zadzwonię do ciebie (kiedy?) dzisiaj, jutro.
Przyjedziemy po was (kiedy?) wcześnie, późno.
Przez co odmienia się przysłówek?
Przysłówek jest nieodmienną częścią mowy, czyli nie zmienia swojej formy w zależności od przypadku, rodzaju, liczby, ani osoby.
Z czym łączy się przysłówek?
Przysłówki łączą się z:
- czasownikami, np. Ona ładnie pisze. Oni szybko chodzą.
- przymiotnikami, np. To jest niezwykle barwna historia. To była wyjątkowo męcząca podróż.
- innymi przysłówkami, np. Moja koleżanka bardzo ładnie śpiewa. W tym sklepie jest podejrzanie tanio.
Przysłówki – tworzenie
Przysłówki pochodzące od przymiotników
Przysłówki mogą być utworzone od przymiotników, np.
Poszliśmy na (jaki?) szybki marsz. -> Maszerowaliśmy (jak?) szybko.
Dyskusja polityków była (jaka?) długa. -> Politycy (jak?) długo dyskutowali.
Przed ważnym egzaminem warto mieć (jakie?) pozytywne nastawienie. -> Przed egzaminem warto się (jak?) pozytywnie nastawić.
Przysłówki pochodzące od przymiotnika mogą mieć jedną z dwóch końcówek:
-o, np. zimny – zimno, jasny – jasno
-(i) e, np. ładny – ładnie, stały – stale
Końcówkę -(i)e mają przysłówki utworzone od przymiotników zakończonych na -ny, -iczny, -alny -owny, -ły, -iwy, -liwy, -ty, np. słoneczny – słonecznie, magiczny – magicznie, nachalny – nachalnie, ryzykowny – ryzykownie, uczciwy – uczciwie, kłamliwy – kłamliwie, uparty – uparcie.
W niektórych przysłówkach utworzonych od przymiotnika zachodzi alternacja, czyli wymiana głoski, np.
ł –> l (np. wspaniały –> wspaniale)
r –> rz (np. mądry –> mądrze)
s –> ś (np. radosny –> radośnie)
t –> ci (np. uparty –> uparcie)
Pozostałe przysłówki (niepochodzące od przymiotników), np. bardzo, dzisiaj, zawsze należy po prostu zapamiętać.
Stopniowanie przysłówków
Ostatnio tłumaczyłam jak stopniujemy przymiotniki. Przysłówki również stopniujemy.
Rodzaje stopniowania przysłówków
Mamy stopniowanie proste (regularne), opisowe oraz nieregularne przysłówków.
Stopniowanie proste (regularne)
Zacznijmy od omówienia stopniowania prostego na przykładzie przysłówka wspaniale:
wspaniale – wspanialej – najwspanialej
W stopniu wyższym dodajemy do przysłówków końcówkę –ej, a w stopniu najwyższym do przysłówka w stopniu wyższym dodajemy jeszcze na początku -naj.
ślicznie – śliczniej – najśliczniej
zimno – zimniej – najzimniej
Stopniowanie opisowe przysłówków
Tak jak przymiotniki, przysłówki możemy stopniować w górę, aby podkreślić natężenie jakiejś cechy, lub w dół, aby pokazać zmniejszenie natężenia cechy. W tym celu używamy przysłówka bardzo- bardziej – najbardziej (przy stopniowaniu w górę) oraz przysłówków mało – mniej – najmniej (przy stopniowaniu w dół).
kolorowo – bardziej kolorowo – najbardziej kolorowo
przyjemnie – mniej przyjemnie – najmniej przyjemnie
Stopniowanie nieregularne przysłówków
Podobnie jak przymiotniki dobry, zły, mały, duży stopniują się nieregularnie, przysłówki dobrze, źle, mało, dużo również podlegają nieregularnemu stopniowaniu:
dobrze – lepiej – najlepiej
źle – gorzej – najgorzej
mało – mniej – najmniej
dużo – więcej – najwięcej
Stopniowanie przysłówków – przykłady w zdaniu
Jesienią w Polsce jest zimniej niż wiosną, ale zimą jest najzimniej.
Najbardziej kolorowo jest w parku latem, a najmniej kolorowo jest zimą.
Przysłówki, które się nie stopniują
Z poprzedniego wpisu wiesz, że nie stopniujemy przymiotników opisujących cechy, których natężenia nie można zmienić. Tak samo jest z przysłówkami.
Przykłady przysłówków, których nie stopniujemy: boso, wczoraj, zawsze.
Przysłówek – ćwiczenia
Poniżej możesz pobrać ćwiczenia na stopniowanie przymiotników w formacie PDF.
