Witam Cię serdecznie w podcaście Swojski Język Polski. Regularne oswajanie się z językiem mówionym pozwoli Ci nauczyć się polskiego w sposób naturalny i automatyczny. Wkrótce sam będziesz mówił płynnie w języku polskim. Miłego słuchania!
Hej! To już 77. odcinek podcastu. Pamiętaj, że transkrypcję odcinka znajdziesz na stronie swojskijezykpolski.com.
Dzisiaj opowiem Ci o polskim producencie kosmetyków, który w XX wieku zrobił ogromną karierę w Stanach Zjednoczonych.
Z tego odcinka dowiesz się m. in.:
- jak Maksymilian Faktorowicz uciekł z carskiej Rosji do Stanów,
- jak z Maksymiliana Faktorowicza stał się Maxem Factorem,
- dlaczego stworzył maszynę do całowania,
- czym był stworzony przez niego kalibrator piękna,
- jakie gwiazdy Hollywood korzystały z usług Polaka,
- w czym polski wynalazca kosmetyków pomagał amerykańskim żołnierzom.
Zanim przejdziemy do tematu, chciałabym oficjalnie ogłosić, że mój e-book z ćwiczeniami do podcastu jest już w sprzedaży. Jeśli chętnie słuchasz mojego podcastu, ale brakuje Ci ćwiczeń, które pomogą Ci jeszcze lepiej zapamiętać słownictwo lub przetestować swoje rozumienie ze słuchu, to polecam Ci zakup e-booka.
Obecnie kosztuje on tylko 47 zł, a zawiera mnóstwo praktycznych ćwiczeń do ponad 40 odcinków podcastu. Możesz ściągnąć go w formacie PDF i uzupełniać ćwiczenia w swoim tempie. E-book zawiera też odpowiedzi do ćwiczeń oraz transkrypcje odcinków. Po więcej informacji zapraszam oczywiście na stronę swojskijezykpolski.com.
Zanim zaczniemy, chciałabym też jak zawsze gorąco podziękować wszystkim Patronom i Patronkom, którzy wspierają finansowo podcast.
Przypominam, że jeśli podoba Ci się ten podcast i chciałbyś lub chciałabyś, żeby był kontynuowany, to możesz mnie wspierać zarówno regularnymi wpłatami na Patronite, jak również jednorazowymi wpłatami na Suppi.
Wszystkie informacje na temat tego, jak możesz pomóc mi rozwijać podcast znajdziesz na stronie swojskijezykpolski.com w zakładce Wsparcie finansowe podcastu.
Zapraszam cię też do zapisu na mój kurs języka polskiego online. Oferuję lekcje indywidualne oraz lekcje w parach.
Ok, przejdźmy w końcu do tematu odcinka.
Max Factor, czyli Maksymilian Faktorowicz
Maksymilian Faktorowicz urodził się w 1872 roku w Zduńskiej Woli. Tak podają niektóre źródła. Według innych źródeł, polski producent kosmetyków urodził się w 1877 roku w Łodzi. W każdym razie to były czasy, kiedy Polska nie była niepodległym państwem. Nasz kraj był pod zaborami innych państw, m. in. Rosji.
Maksymilian Faktorowicz pochodził z ubogiej rodziny żydowskiej. Miał dziewięcioro rodzeństwa. Jego matka zmarła, gdy był mały, a ojciec pracował w zakładzie włókienniczym. W wieku 9 lat Maksymilian pracował u perukarza i producenta kosmetyków w Łodzi.
Potem pracował u perukarza i kosmetologa opery w Teatrze Bolszoj w Moskwie. W wieku 18 lat musiał odbyć obowiązkową służbę wojskową w wojsku rosyjskim. Po powrocie ze służby Maksymilian Faktorowicz otworzył własny sklepik z kosmetykami, który został odkryty przez aktorów z carskiego dworu.
Ucieczka Maxa Factora z Rosji do USA
Faktorowicz został zatrudniony jako kosmetolog i wizażysta na dworze cara. W praktyce został carskim niewolnikiem. Nie mógł już codziennie doglądać swojego sklepu, ani mieszkać z kobietą, którą poznał, a którą wkrótce poślubił w sekrecie.
Postanowił uciec do Stanów Zjednoczonych. Ze znajomym generałem uknuł plan – ucharakteryzował się na chorego i został wysłany do sanatorium w Czechach, skąd z żoną i trójką dzieci uciekł na prom.
Według biografii Freda Bastena, Max Factor lubił mówić: “Dzięki Bogu, nie istniały wtedy paszporty”. Faktorowicz bez problemu dostał się na prom, a w USA jego nazwisko wpisano w dokumentach właśnie jako Max Factor.
W październiku 1908 roku Max Factor przyjechał do Los Angeles i otworzył sklepik, w którym sprzedawał produkty do włosów oraz produkty do makijażu scenicznego.
Wkrótce sklepik cieszył się dużą popularnością aktorów i powstała firma Max Factor and Company. Na początku Max Factor sprzedawał produkty do makijażu dla aktorów teatralnych, ale wkrótce opracował kosmetyki, które były bardziej odpowiednie dla aktorów filmowych, których wygląd był uzależniony od światła oraz kamery.
Makijaż filmowy Maxa Factora
W Stanach kino stawało się coraz popularniejszą rozrywką. Max Factor zauważył, że kamery zniekształcają twarze i opracował specjalny makijaż dla aktorów filmowych. Wizażysta z Polski opracował np. podkład w kremie, którego używali znani aktorzy, m.in. gwiazda kina niemego, Charlie Chaplin!
Peruki w filmach od firmy Max Factor
Max Factor opracował też peruki z naturalnych włosów. Początkujący filmowcy mieli za mały budżet, by kupować peruki, więc sprytny Polak postanowił je wypożyczać. Jego synowie byli zatrudniani jako statyści w filmach o Dzikim Zachodzie, aby mieć na oku peruki dla aktorów grających Indian.
Z czasem firma tak się rozrosła, że ojca przy tworzeniu tresek, peruk, a także kosmetyków zaczęły wspierać jego dzieci.
Wygrana Oscara za charakteryzację
Wraz z rozwojem sztuki filmowej Max Factor nieustannie opracowywał nowe kosmetyki dostosowane do zmieniających się praktyk zdjęciowych i oświetleniowych.
W 1929 roku otrzymał Oscara za charakteryzację od Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej. Właściwie to wtedy jeszcze oficjalnie nie rozdawano Oscarów za charakteryzację, ale był to odpowiednik tej nagrody na tamte czasy.
Podobno Max Factor zwierzył się kiedyś synowi Frankowi, że był to najszczęśliwszy moment w jego życiu.
Make-up dla gwiazd filmów w kolorze
Co ciekawe, kiedy kolorowa telewizja dopiero raczkowała, gwiazdy filmowe odmawiały udziału w kolorowych produkcjach. Dopiero kiedy opracowano odpowiedni makijaż, coraz więcej aktorów zgadzało się zagrać w kolorowym filmie.
Nowy podkład do filmu od firmy Max Factor nosił nazwę Pan-Cake, od płaskiego opakowania, które kształtem przypominało naleśnik.
Autor biografii Maxa Factora przytacza następującą wypowiedź Polaka:
“Nowy podkład do filmów kręconych w technicolorze to najbardziej naturalny produkt, jaki kiedykolwiek stworzono w moich laboratoriach. Od lat dążyłem do zredukowania sztuczności, malując gwiazdy przed ich wystąpieniem przed kamerami. W kolorze wyglądają naturalnie, tak jak na ulicy czy w domu. Ich skóra ma naturalny odcień, widać piękno ich oczu, prawdziwe odcienie włosów. Teraz wszystkie gwiazdy pragną występować w kolorowych filmach, wiedząć, że dzięki temu nowemu medium będą wyglądały piękniej niż kiedykolwiek.”
Uroczyste otwarcie siedziby firmy Max Factor w Hollywood
W 1928 roku miało miejsce otwarcie nowej siedziby Maxa Factora w Hollywood. Posiadała m. in. dział peruk, dział produkcji i pakowania, salon, cztery pokoje do makijażu oraz laboratoria.
Dopiero w 1935 roku Max Factor zorganizował uroczyste otwarcie swojej nowej siedziby. Każdy z gości otrzymał eleganckie zaproszenie, a przed siedzibą rozwinięto czerwony dywan.
W ramach reklamy firma Max Factor oferowała pokazy makijażu w holach kin. Poza tym z pomocą przyszły znane gwiazdy filmowe, które chętnie polecały kosmetyki tej firmy.
Gwiazdy, które współpracowały z Max Factor
A jakie znane gwiazdy odwiedzały studio makijażu Maxa Factora? Była ich cała masa, ale wymienię tylko kilka z nich: Rita Hayworth, Greta Garbo, Lucille Ball, John Wayne, Rudolph Valentino oraz aktorka polskiego pochodzenia, Pola Negri.
Jakie kosmetyki produkował Max Factor?
Wspomniałam o kosmetykach do filmów biało-czarnych i kolorowych, a co jeszcze produkowała firma Maxa Factora?
Z czasem firma zaczęła produkować kosmetyki dla zwykłych ludzi, niezwiązanych z przemysłem filmowym. Produkty Maxa Factora zaczęto sprzedawać w aptekach i drogeriach, dzięki czemu marka stawała się coraz bardziej rozpoznawalna.
W 1918 roku Max Factor wypuścił linię kosmetyków Color Harmony, czyli Harmonię kolorów. Opracował zestawy dostosowane do koloru cery, włosów i oczu. Dzisiaj też niektóre wizażystki oferują usługi analizy kolorystycznej, w której dobierają odpowiednie kolory ubrań i kosmetyków pod kolor naszej cery i oczu.
Sto lat temu było to jednak coś innowacyjnego.
Polski producent kosmetyków opracował też nieścieralną pomadkę do ust. Co ciekawe, aby testować nieścieralność pomadki, Max Factor stworzył urządzenie imitujące całujące się usta.
Był bardzo zaangażowany w prace laboratoryjne nad swoimi produktami. Wymyślił nawet tak zwany kalibrator piękna, czyli urządzenie, które zakładało się na głowę, aby wymierzyć idealną symetrię twarzy.
Max Factor opracował również skarpetki na ciało, czyli malowane wzorki nad pończochą. Przydały się zwłaszcza w czasie drugiej wojny światowej kiedy w sklepach zabrakło pończoch.
Polak opracował też korektor w sztyfcie Erace, który można kupić w sklepach do dziś, tak samo jak jego maskarę, czyli oczywiście produkt do malowania rzęs.
Firma Max Factor opracowała również linię kosmetyków Hi-Fi, których intensywne kolory miały podkreślać kości policzkowe, oczy oraz usta.
Pamiętaj też, że Max Factor zaczynał swoją karierę od tworzenia peruk. W swojej firmie tworzył peruki z prawdziwych, niefarbowanych włosów. Włosy były kupowane od kobiet z Europy i Azji. Najdroższe były włosy jasne oraz rude.
Po drugiej wojnie światowej amerykańscy żołnierze powracający do domu odwiedzali sklep Maxa Factora, aby zakryć łysiejące głowy. Łysieli z powodu noszenia brudnych i ciężkich hełmów. Chcieli wyglądać tak, jak przed wojną.
Z czasem, wraz z rosnącą popularnością tańszych syntetycznych peruk, spadł popyt na droższe peruki z prawdziwych włosów i dział włosów Maxa Factora został zamknięty w 1973 roku.
Max Factor twórcą słowa make-up
To dzięki Maxowi Factorowi słowo make-up, czyli makijaż jest powszechnie używane na całym świecie. Wcześniej make-up kojarzył się z czymś wulgarnym, szanujące się kobiety nie malowały się. Max Factor postanowił jednak używać słowa make-up w reklamach swoich produktów i z czasem to słowo przestało mieć negatywne konotacje.
Według biografii Bastena, na pokazach kosmetyków Max Factor dzielił się z publicznością następującymi poradami:
- Unikajmy makijażu, który widać. Makijaż jest dobry jedynie wtedy, kiedy nie widać, że go mamy.
- Wielka uroda i piękna karnacja na nic się nie zdadzą, jeśli skóra będzie niewłaściwie oczyszczona. Czysta skóra to fundament, na którym buduje się piękno. Dziewczęta powinny się nauczyć, jak oczyszczać twarz dobrym kremem i nie malować się jak cyrkowi klauni.
- Podkład do charakteryzacji nie nadaje się na co dzień. Młode dziewczęta mogą stosować odrobinę pudru i odrobinę różu, jeśli są zbyt blade, ale tylko tyle, żeby wyglądały naturalnie.
Dystrybucja Max Factor za amerykańską granicą
Z czasem Max Factor postanowił rozszerzyć swoją działalność poza USA. Co ciekawe, kiedy syn Maxa Factora, Davis Factor przyjechał do Francji, aby zająć się dystrybucją kosmetyków w tym kraju, celnik na granicy nie mógł uwierzyć, że amerykańskie kosmetyki odniosą sukces we Francji, kraju słynącym z luksusowych kosmetyków.
Śmierć Maxa Factora
W 1938 roku Max Factor z synem Davisem pojechali do Europy w interesach. W Paryżu Polak otrzymał liścik z żądaniem okupu. Miał zostawić 200 dolarów pod wieżą Eiffla, aby uniknąć śmierci. Powiadomiono francuską policję. Pieniądze dostarczyła osoba przebrana i ucharakteryzowana na Maxa Factora. Nic się jej nie stało i wróciła z pieniędzmi do hotelu.
Niemniej mówi się, że to wydarzenie wstrząsnęło Maxem Factorem i być może przyspieszyło jego śmierć 30 sierpnia 1938 roku. Po jego śmierci syn Frank zmienił swoje imię na Max Factor Junior.
Po II wojnie światowej firma Max Factor ponownie otworzyła swoje oddziały poza USA, m. in. w Europie oraz Ameryce Południowej.
Marka Max Factor dzisiaj
Z czasem jednak synowie Maxa Factora odchodzili ze stanowisk w jego firmie, a firma Max Factor została przejęta w 1991 roku przez amerykańską firmę Procter & Gamble. Obecnie marka Max Factor należy do firmy kosmetycznej Coty, a twarzą marki jest Priyanka Chopra Jonas.
A czy polecam kosmetyki marki Max Factor? Niestety organizacja PETA informuje, że kosmetyki tej marki są testowane na zwierzętach. Dlatego nie polecam tych kosmetyków, chociaż są dostępne w wielu drogeriach w Polsce.
Ten odcinek skupia się na samej osobie twórcy firmy, polskiego przedsiębiorcy. Sto lat temu jego działalność była innowacyjna i być może gdyby żył dzisiaj, to nadal wymyślałby oryginalne rozwiązania, mające na celu prześcignąć konkurencję. Jednak obecnie produkty marki Max Factor moim zdaniem nie różnią się niczym od kosmetyków innych marek.
Na koniec zacytuję słowa Franka Factora, syna Maxa Factora:
“Ojciec nie miał zamiaru zmienić codziennych zwyczajów pielęgnacji urody kobiet na świecie, ale to się stało przypadkiem, gdy tworzył materiały i techniki makijażu dla branży filmowej. Należał do najrzadszej kategorii ludzi, którzy mają okazję zobaczyć, jak dosłownie wszystkie ich marzenia, plany, ambicje i twórcze zamysły stają się rzeczywistością”.
To wszystko na dzisiaj. Daj znać w komentarzu, czy znasz markę Max Factor i czy wiedziałeś lub wiedziałaś, że jej nazwa pochodzi od nazwiska Polaka.
Zostaw komentarz pod transkrypcją odcinka na swojskijezykpolski.com lub pod postem na Facebooku, YouTubie lub Instagramie.
Trzymaj się ciepło i do usłyszenia!
Bibliografia
Basten, F.E. Max Factor. Twórca imperium piękna. 2012. Mando.
Podobał Ci się ten odcinek? W podziękowaniu możesz wesprzeć mnie finansowo na Patronite!
E-book z ćwiczeniami do podcastu jest już dostępny!
Ćwiczenia w e-booku są opracowane tak, aby pomóc Ci utrwalić polskie słownictwo poznane w wybranych odcinkach podcastu.
Sprawdź cennik lekcji i zapisz się na lekcje online z języka polskiego ze mną, autorką podcastu.
Polecane odcinki podcastu/wpisy na blogu
Noc Kupały i noc świętojańska – jak obchodzimy początek lata w Polsce?
Odmiana nazwisk przez przypadki w języku polskim
Obywatelstwo polskie – jak je uzyskać?
