Witam Cię serdecznie w podcaście Swojski Język Polski. Regularne oswajanie się z językiem mówionym pozwoli Ci nauczyć się polskiego w sposób naturalny i automatyczny. Wkrótce sam będziesz mówił płynnie w języku polskim. Miłego słuchania!
Hej! Dzisiaj opowiem Ci o zwrotach grzecznościowych w języku polskim. Myślę, że będzie to dobrym uzupełnieniem mojego odcinka o tym, kiedy w języku polskim mówimy do siebie na ‘ty’, a kiedy per “pan” lub “pani”.
Przypominam, że transkrypcję odcinka znajdziesz na stronie swojskijezykpolski.com. W transkrypcji zamieszczę tabelkę z najpopularniejszymi zwrotami grzecznościowymi w języku polskim.
Czym są zwroty grzecznościowe?
Zacznijmy od tego, czym są zwroty grzecznościowe.
Zwroty grzecznościowe to wyrażenia, które pomagają nam wyrazić szacunek wobec rozmówcy. Używamy ich w mówionym języku polskim na co dzień, np. w sklepie, czy w urzędzie, ale także w korespondencji, czyli w formie pisemnej, np. w mailach.
Zwroty grzecznościowe na co dzień w języku mówionym – przykłady
Zwrotów grzecznościowych w języku mówionym używamy najczęściej przy powitaniach i pożegnaniach, np. “Dzień dobry!”, albo “Dzień dobry Pani!”, lub “Do widzenia”, albo “Do widzenia Państwu”.
Ze znajomymi przywitamy się najczęściej zwrotem “Cześć” lub “Hej”, albo bardziej potocznie “Siema”, a pożegnamy się rzucając szybkie “Nara” lub “Do zo” zamiast pełnego zwrotu “Na razie” lub “Do zobaczenia”.
A jeśli chcemy kogoś minąć na chodniku, możemy użyć zwrotu “Przepraszam”, a osoba, która nas przepuszcza może przesunąć się i powiedzieć “Bardzo proszę”.
Co ciekawe, zwrotu “Przepraszam”, używamy też często, gdy zagadujemy kogoś na ulicy. Np. gdy chcesz spytać rozmówcę o drogę, to zamiast mówić “Proszę Pana, jak dojdę do najbliższej piekarni?”, możesz powiedzieć “Przepraszam, jak dojdę do najbliższej piekarni?”.
Zwrotów grzecznościowych używamy też, gdy chcemy podziękować za prezent lub przysługę, np. “Bardzo Ci dziękuję” lub, gdy chcemy kogoś zaprosić, np. “Serdecznie zapraszam cię na moje okrągłe, trzydzieste urodziny”.
Dlaczego warto stosować zwroty grzecznościowe?
Dlaczego warto stosować zwroty grzecznościowe?
Zwrotów grzecznościowych warto używać, jeśli chcemy zachować się uprzejmie i kulturalnie.
Im mniej kogoś znasz, tym częściej będziesz używać zwrotów grzecznościowych w jego obecności. Np. jeśli zaczniesz nową pracę, to na początku powinieneś lub powinnaś zachowywać się bardziej oficjalnie. Np. jeśli nie dosłyszysz, co na spotkaniu powiedział do ciebie kolega z zespołu, to zapewne powiesz “Przepraszam, nie dosłyszałam (lub nie dosłyszałem), czy mógłbyś powtórzyć?”.
Jeśli jednak po tygodniu pracy jesteście już najlepszymi znajomymi i wyskoczycie na piwo do głośnego lokalu, wtedy zapewne zamiast “Przepraszam, czy możesz powtórzyć”, lub “Słucham?” wrzaśniesz po prostu “Co?!”.
Tak samo jest ze słowem “Proszę”, gdy coś komuś podajesz. Np. kolega z nowej pracy poprosi cię o podanie mu dokumentów. Zapewne powie coś w stylu “Czy mógłbyś (lub mogłabyś) podać mi te dokumenty leżące na biurku?”. Podając mu dokumenty do ręki, powiesz “Proszę” lub “Proszę bardzo”. Jeśli jednak na imprezie po pracy kolega powie “Podaj mi moje piwo”, to podając mu kufel możesz powiedzieć “Masz”, albo “Trzymaj”, zamiast “Proszę”.
Zwroty grzecznościowe w korespondencji mailowej
Zwrotów grzecznościowych używamy także w oficjalnej korespondencji. Dawniej były to głównie listy przesyłane tradycyjną pocztą, a obecnie piszemy oczywiście głównie maile drogą elektroniczną lub smsy w telefonie.
Zwroty grzecznościowe na powitanie w mailu
Na powitanie w mailu możemy napisać “Szanowna Pani’ lub “Szanowny Panie”. Jeśli chcemy być trochę mniej oficjalni, to możemy napisać po prostu “Dzień dobry”. Ja zwykle piszę “Dzień dobry” do nieznajomych.
Uważaj na zwrot “Witam”. Niektórzy Polacy nadal go stosują, ale w pewnych kręgach ten zwrot jest uznawany za niekulturalny, gdyż sugeruje, że osoba, która pisze “Witam” stawia siebie wyżej w hierarchii, jak dumny gospodarz domu, który wita swoich skromnych gości. Nie obrażaj się jednak, jeśli ktoś inny napisze do ciebie “Witam”. Najczęściej taka osoba nie jest świadoma tego, że ten zwrot nie jest zbyt elegancki i nie jest jej intencją Cię urazić.
Do znajomych lub innych osób, z którymi nie jesteś w tak formalnej relacji możesz napisać po prostu “Cześć” lub “Hej!”.
Do starszych osób z rodziny możesz napisać np. “Kochana Ciociu!” lub “Drogi Kuzynie!”.
Zwroty grzecznościowe na zakończenie maila
Na zakończenie maila możemy napisać “Pozdrawiam” lub “Pozdrawiam serdecznie”. Jeśli chcemy zabrzmieć bardziej oficjalnie, to możemy napisać “Z poważaniem”. A jeśli chcemy zabrzmieć jeszcze bardziej oficjalnie, to możemy się pokusić o napisanie „Z wyrazami szacunku“, a nawet „Łączę wyrazy szacunku”.
Jeśli piszesz ze znajomym lub znajomą, to możesz zakończyć maila bardzo nieformalnie, na przykład zwrotem “Pozdro” zamiast “Pozdrawiam”, albo zwrotem “Do usłyszenia” lub “Do zobaczenia”.
Nieformalnie na pożegnanie możemy też życzyć odbiorcy miłego dnia, popołudnia, lub wieczoru. Ja często kończę maile zwrotem “Miłego dnia”, “Miłego weekendu” lub “Spokojnego wieczoru”. Do osób nam bliskich możemy napisać na zakończenie maila lub smsa coś w stylu “Buziaki”, “Całusy”, lub “Ściskam Cię mocno”.
Zwroty grzecznościowe a interpunkcja
Osoby zdające egzamin certyfikatowy z języka polskiego, słuchajcie teraz uważnie. Jednym z typów pracy pisemnej na egzaminie jest list. Może być to list formalny, np. do szefa lub nieformalny, np. do koleżanki. Uczniowie często popełniają błąd już na samym początku listu.
Kiedy zwracamy się do adresata, np. “Szanowny Panie Dyrektorze”, po zwrocie grzecznościowym stawiamy przecinek, a potem zostawiamy linię odstępu i zaczynamy kolejny akapit małą literą. Możemy też zakończyć zwrot grzecznościowy wykrzyknikiem, wtedy nowy akapit zaczniemy dużą literą. Przykłady listów zamieszczę w transkrypcji tego odcinka na stronie swojskijezykpolski.com.
PRZYKŁAD
Szanowny Panie Profesorze,
poproszę o przesłanie tematu eseju.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Podemska
LUB
Szanowny Panie Profesorze!
Poproszę o przesłanie tematu eseju.
Z poważaniem
Agnieszka Podemska
Czy po zwrocie „Z poważaniem” stawiamy przecinek?
Natomiast na pożegnanie nie stawiamy przecinka po formie grzecznościowej. Na przykład piszemy “Z poważaniem” i potem zostawiamy jedną linię odstępu i od nowego akapitu podpisujemy się imieniem lub imieniem i nazwiskiem, jeśli jest to list formalny. Po zwrocie pożegnalnym nie stawiamy przecinka, kropki, ani żadnego innego znaku interpunkcyjnego. Jeśli zdajesz egzamin, to musisz o tym pamiętać.
Co ciekawe, w praktyce wielu Polaków po pożegnaniu stawia przecinek. Oficjalnie jest to jednak błędem i na egzaminie najprawdopodobniej będzie uznane za błąd interpunkcyjny.
Jeśli piszemy maila do znajomego i zwracamy się do niego po imieniu, np. “Hej, Asiu!”, to po zwrocie “Hej” stawiamy przecinek.
Zwroty grzecznościowe w pismach urzędowych
W języku polskim mamy też utarte zwroty grzecznościowe, które zamieszczamy w pismach urzędowych. Na przykład składając wniosek możemy napisać “Zwracam się z uprzejmą prośbą o pozytywne rozpatrzenie mojej prośby/mojego wniosku” albo “Liczę na Państwa przychylność i pozytywne rozpatrzenie sprawy”.
Zwroty grzecznościowe a tytuły i funkcje
Porozmawiajmy teraz o zwrotach grzecznościowych kierowanych do przedstawicieli pewnych zawodów lub sprawujących określone funkcje społeczne.
Zacznijmy od profesorów i doktorów uczelni wyższych. W odcinku o mówieniu per “ty” lub per “pan/pani” wspominałam o tym, że wykładowcy uniwersyteccy oczekują oficjalnych zwrotów, nie tylko w korespondencji mailowej, ale także w komunikacji ustnej. Np. “Panie Profesorze, czy mogę zadać pytanie?”.
Na początku dla studentów jest to bardzo dziwne i niezręczne. Bardziej naturalny byłby dla nas zwrot bezosobowy, np. “Przepraszam, czy mogę zadać pytanie?”.
Nie tylko w środowisku uniwersyteckim stosuje się zwroty grzecznościowe. Choć jest to coraz rzadszym zjawiskiem, to nadal przedstawiciele niektórych zawodów mogą liczyć na specjalne traktowanie.
Są to na przykład lekarze, do których możemy zwrócić się “Panie Doktorze” lub “Pani Doktor”, prawnicy, np. “Panie Mecenasie, Pani Prokurator”, dyrektorzy i prezesi np. Szanowny Panie Dyrektorze lub Szanowna Pani Prezes, a także księża, do których najczęściej zwracamy się “Proszę Księdza”, czy biskupi, do których mówimy “Wasza Ekscelencjo”, lub “Księże Biskupie”. Najczęściej tych zwrotów używamy w komunikacji pisemnej.
W komunikacji ustnej bywa różnie. Ja na przykład na wizycie u lekarza zwracam się do niego per Pan, np. “Czy może mi Pan wystawić receptę?”. Natomiast osoby ze starszego pokolenia częściej powiedzą “Czy Pan Doktor może mi wystawić receptę?”.
Zwracając się do grupy osób również możemy użyć oficjalnego zwrotu, np. “Szanowni Rodzice” lub “Drodzy Uczniowie”.
Kiedy studiowałam, często otrzymywałam maile skierowane do całej mojej grupy studenckiej zatytułowane po prostu “Moi drodzy” lub nawet “Drodzy”. Np.
“Drodzy,
wysyłam Wam oceny końcowe.
Z poważaniem
Profesor Anna Kowalska”
Jeśli mail był kierowany tylko pod moim adresem, to dostawałam wiadomości typu:
“Szanowna Pani Agnieszko,
dziękuję za przesłanie eseju.
Pozdrawiam
AK”
AK to inicjały wymyślonej przeze mnie Profesor Anny Kowalskiej.
Jak widzisz, każdy profesor miał swój styl pisania – niektórzy pisali bardziej formalnie, inni mniej. Zazwyczaj jednak wiadomości do większej liczby osób były bardziej formalne, a te pisane tylko do jednego adresata były mniej oficjalne.
To wszystkie przykłady zwrotów grzecznościowych, które przygotowałam na dzisiaj. Jak zwykle, zachęcam Cię do zostawienia komentarza. Daj znać, czy w Twoim języku funkcjonują podobne zwroty.
Przypominam też, że możesz wesprzeć moją pracę finansowo, zostając Patronem lub Patronką podcastu. Szczegóły na swojskijezykpolski.com w zakładce Wsparcie finansowe podcastu.
Zapraszam cię też na moje lekcje języka polskiego jako obcego. Oferuję zajęcia indywidualne oraz w parach. Przygotowuję do egzaminu certyfikatowego z języka polskiego. Wszystkie informacje znajdziesz na stronie swojskijezykpolski.com.
Zajrzyj też do sekcji blogowej, w której dowiesz się m. in. jak napisać CV po polsku lub jak odmieniamy nazwiska przez przypadki w języku polskim.
Do usłyszenia!
Podobał Ci się ten odcinek? W podziękowaniu możesz wesprzeć mnie finansowo na Patronite!
Sprawdź cennik lekcji i zapisz się na pierwszą lekcję języka polskiego online ze mną, autorką podcastu.
E-book z ćwiczeniami do podcastu jest już dostępny!
Ćwiczenia w e-booku są opracowane tak, aby pomóc Ci utrwalić polskie słownictwo poznane w wybranych odcinkach podcastu.
Polecane
Polskie przysłowia na wrzesień i inne miesiące
