Witam Cię serdecznie w podcaście Swojski Język Polski. Regularne oswajanie się z językiem mówionym pozwoli Ci nauczyć się polskiego w sposób naturalny i automatyczny. Wkrótce sam będziesz mówił płynnie w języku polskim. Miłego słuchania!
Hej! Dzisiaj opowiem Ci o popularnych polskich przesądach. Nie będą to tylko przesądy znane również w innych krajach, np. o czarnym kocie przynoszącym pecha, czy czterolistnej koniczynie symbolizującej szczęście.
W Polsce mamy sporo innych przesądów i zabobonów. Niektóre przesądy są związane z uroczystościami, np. ślubem, sylwestrem, a także pogrzebem.
Na wstępie zaznaczę, że nie jestem przesądna, ale uważam przesądy za ciekawy element polskiej kultury, o którym warto wiedzieć.
Dlatego dzisiaj dowiesz się m. in.
- dlaczego ślub w maju to nie najlepszy pomysł,
- co zwiastuje swędzenie lewego oka,
- czego nie wypada kupić w prezencie Polakowi,
- oraz jakich prac domowych należy unikać w Wigilię.
Przypominam, że transkrypcję odcinka znajdziesz na stronie swojskijezykpolski.com.
Zanim zaczniemy chciałabym gorąco podziękować wszystkim Patronom i Patronkom, którzy wspierają finansowo podcast. Szczególne podziękowania dla nowego Patrona, Vinsona!
Chciałabym w przyszłości mieć zasoby na częstszą publikację odcinków.
Dlatego od niedawna możesz mnie wspierać zarówno regularnymi wpłatami na Patronite, jak również jednorazowymi wpłatami na Suppi. Wszystkie informacje na temat tego, jak możesz pomóc mi rozwijać podcast znajdziesz na stronie swojskijezykpolski.com w zakładce Wsparcie finansowe podcastu.
Zapraszam cię też do zapisu na mój kurs języka polskiego online. Oferuję lekcje indywidualne oraz lekcje w parach.
A teraz przejdźmy do tematu odcinka.
Czym są polskie przesądy i zabobony?
Na początku zastanówmy się czym różni się przesąd od zabobonu.
Przesądy to wierzenia lub praktyki, które opierają się na irracjonalnych przekonaniach, zwykle związanych z obawą przed nadnaturalnymi siłami lub nieznanym losem.
Często dotyczą one związku między wydarzeniami (np. „rozsypanie soli oznacza zbliżającą się kłótnię”).
Zabobony to wierzenia, które są szczególnie prymitywne lub związane z religijną ignorancją. Określenie „zabobon” bywa używane w pejoratywnym sensie dla wyśmiania lub podkreślenia irracjonalności danego przekonania.
Zabobony są często powiązane z religią, magią lub dawnymi obrzędami, które nie mają podstaw w nauce lub logice (np. “noszenie amuletu ochroni przed złymi duchami”.).
Przesąd ma więc bardziej neutralny wydźwięk i bywa traktowany jako przkonanie irracjonalne, ale powszechne i niegroźne. Zabobon ma mocniejszy, negatywny wydźwięk. W praktyce, oba terminy są często używane zamiennie.
Najpopularniejsze polskie przesądy
Przesądy o nieszczęściu/co przynosi pecha
Myślę, że tak jak w wielu innych krajach, w Polsce mamy mnóstwo przesądów związanych z nieszczęściem lub pechem. Pecha przynosi liczba trzynaście oraz czarny kot, jeśli przebiegnie Ci drogę. Przesądna osoba może się przestraszyć jeśli zbije lustro – rozbite lustro oznacza aż siedem lat nieszczęść.
Co ciekawe, lustra w ogóle nie należy trzymać w sypialni. Dlaczego? Tutaj zdania są podzielone. Niektórzy uważają, że lustro w sypialni odbiera energię śpiącym i sprowadza na nich nieszczęścia, a w najlepszym wypadku koszmary senne. Inni uważają, że umieszczenie lustra w sypialni poskutkuje zdradą partnera lub partnerki.
Również rozsypana sól zwiastuje kłopoty w małżeństwie. Jeśli rozsypie Ci się sól, to możesz spodziewać się awantury, czyli dużej kłótni.
Pecha może przynieść też przejście pod drabiną, lub czymkolwiek innym, co z ziemią tworzy kształt trójkąta. Jest to związane z symbolem Trójcy Świętej, a więc niektórzy uważają, że jest to obraza świętości.
Przesądy o szczęściu
Czterolistna koniczyna – symbol szczęścia
Zaczęłam od najbardziej popularnych przesądów związanych z pechem, aby mieć je z głowy. Teraz porozmawiajmy o najpopularniejszych przesądach związanych ze szczęściem.
Wśród nich jest znany w innych krajach przesąd o czterolistnej koniczynie. Jeśli uda Ci się znaleźć koniczynę, która zamiast trzech listków ma aż cztery, to możesz oczekiwać szczęśliwego biegu wydarzeń w swoim życiu.
Przynosząca szczęście podkowa
Nie wiem natomiast, czy w innych krajach szczęście przynosi również podkowa, czyli metalowe wzmocnienie kopyt u konia. Zwłaszcza podkowa zawieszona nad drzwiami ma przynosić szczęście domownikom.
Spotkanie z kominiarzem – dotknij guzika!
A jeśli spotkasz kominiarza, czyli osobę zajmującą się czyszczeniem i konserwacją kominów, to szybko chwyć się za guzik, jeśli twój ubiór go posiada. Dotknięcie guzika na widok kominiarza również rzekomo przynosi szczęście.
Chuchanie na znalezioną monetę
A jeśli na ulicy znajdziesz monetę, np. 50 groszy, to warto na nią chuchnąć. Chuchanie na znalezioną monetę nie tylko przynosi szczęście tak ogólnie, ale przyciąga kolejne pieniądze.
Przyznam, że sama czasem chucham na znalezione monety. Nie jestem przesądna, ale akurat nawyk chuchania na znalezione drobne wszedł mi w krew kiedy byłam dzieckiem. Kiedy bawiłam się z innymi dziećmi na dworze, to zawsze chuchaliśmy na znalezione drobniaki, a każda moneta, nawet ta jednogroszowa wydawała nam się ogromnym skarbem.
Przesądy ślubne i weselne
Bukiet ślubny – przesądy
Ok, omówiłam typowe przesądy związane z pechem lub szczęściem, to teraz przejdę do przesądów związanych ze ślubem i weselem. Tutaj już musiałam zrobić research, bo co prawda wiedziałam, że w polskim społeczeństwie funkcjonują przesądy w tym temacie, ale wielu z nich nie znałam.
Na przykład nie wiedziałam, że Para Młoda nie powinna włączać kwiatów kalii do bukietu ślubnego. Podobno kwiaty kalii są raczej kojarzone z uroczystościami pogrzebowymi. Jeśli więc w bukiecie ślubnym znajdą się kalie, to wniosą one smutek do małżeństwa.
A co należy zrobić z bukietem ślubnym po ceremonii ślubnej? Bardzo przesądne osoby wierzą, że bukiet należy zachować i spalić w pierwszą rocznicę ślubu. Jednak inny przesąd mówi o tym, by nie suszyć kwiatów z bukietu, ponieważ wtedy uczucia małżonków uschną. Nie wiem więc jak pogodzić te dwa zabobony.
Małżeństwo świadkami na ślubie – przesądy
A czy wiesz, że małżonkowie nie powinni zostać świadkami na ślubie? Może to zwiastować zarówno rozpad małżeństwa świadków, jak i nieudane małżeństwo świeżo upieczonych małżonków.
Czerwona sukienka na wesele – przesąd
Na świadkowej ciąży dodatkowa odpowiedzialność. Otóż jeśli na weselu pojawi się w czerwonej sukience, to jeden z małżonków dopuści się zdrady. Na szczęście czerwone kreacje nie są chyba i tak wskazane na uroczystości ślubnej. Panie zaproszone na ślub wybierają raczej sukienki w bardziej stonowanych kolorach i odcieniach.
Ślub w maju – przesądy
Według innego przesądu, nie należy brać ślubu w maju. Okazuje się, że ślub w maju zwiastuje katastrofę! Istnieją nawet rymowanki, które ułatwią Ci zapamiętanie tego przesądu. Np. “ślub w maju, śmierć na skraju”, albo “ślub majowy, grób gotowy”. Jest to o tyle niefortunny przesąd, że w maju mamy w Polsce ładną pogodę, moim zdaniem idealną na ślub i związane z nim uroczystości.
Przesądne osoby nie wybiorą jednak majowego terminu ślubu z jeszcze jednego powodu. W Polsce przyjęło się, że to miesiące z literą “r” w nazwie są odpowiednimi miesiącami na organizację ślubu i wesela. Bezpieczniej więc zaplanować datę ślubu na czerwiec lub sierpień.
Przesądy pogrzebowe
W Polsce funkcjonują też przesądy związane z ceremonią pogrzebu. Nie są chyba aż tak rozpowszechnione jak te związane ze ślubem, ale i tak warto o nich wspomnieć.
Przesądy związane z ubraniem zmarłego
Okazuje się, że ubranie, w którym pochowany będzie zmarły, powinno być nowe. Pochowanie go w ubraniu, które nosił za życia może utrudnić mu wędrówkę na wieczny spoczynek. Ponadto, rodzina nieboszczyka nie powinna dawać mu swojego ubrania, gdyż to może doprowadzić do choroby lub nawet śmierci osoby, która ofiarowała coś swojego.
Pogrzeb w niedzielę
Istnieje też przesąd, według którego pogrzeb należy zawsze organizować przed niedzielą. Jeśli zmarły nie zostanie pochowany do niedzieli, to zwiastować to będzie kolejną śmierć w rodzinie.
Dziecko na pogrzebie – przesądy
Według starych zabobonów w ceremoniach pogrzebowych nie powinny uczestniczyć dzieci. Jak już się pewnie domyślasz uczestnictwo dziecka w pogrzebie może grozić mu rychłą śmiercią. Również dziecko w brzuchu matki nie jest bezpieczne, dlatego osoby ciężarne również powinny unikać tego typu ceremonii.
Przesądy wigilijne i sylwestrowe
Przesądy wigilijne – pranie
A teraz przejdźmy do przesądów związanych z Wigilią i sylwestrem. Jeśli lubisz dbać o czystość, a zarazem jesteś osobą przesądną, to zapewne zmartwi cię informacja, że w okresie świątecznym, od Wigilii aż do końca roku nie należy robić prania. Okazuje się, że robienie prania oraz rozwieszanie prania w domu w okolicy świąt Bożego Narodzenia przynosi pecha.
Sprzątanie w sylwestra
W sylwestra oprócz prania, nie należy także zamiatać podłogi, ponieważ według przesądu, można wymieść dobrobyt z domostwa.
Przesądy wigilijne – majtki
Z kolei do kolacji wigilijnej należy założyć nowe majtki, bo tylko wtedy możemy liczyć na dostatek w Nowym Roku.
Jemioła na szczęście
Szczęście przyniesie nam także jemioła zawieszona nad wigilijnym stołem.
Domowe przesądy i ich znaczenie
A teraz przejdźmy do przesądów jeszcze silniej związanych z domem. Przygotowując się do tego odcinka, zrozumiałam jak wiele jest przesądów związanych z różnymi roślinami, które trzyma się w domu. Pewne rośliny mogą przynieść nam szczęście, ale inne powinniśmy natychmiast wyrzucić, aby nie kusić złego losu.
Przesądy związane z roślinami w domu
Szczęście, zwłaszcza finansowe, przyniesie nam roślina pokojowa o nazwie anturium. Podobne właściwości ma grubosz, roślina nazywana również drzewkiem szczęścia. Drzewko szczęścia również przyniesie nam finansowy dobrobyt, pod warunkiem, że będziemy o nie dbali i nie pozwolimy, aby jego liście uschły.
Skrzydłokwiat to natomiast roślina idealna do domu samotnej kobiety, ponieważ przyniesie ona szczęście kobiecie, zwłaszcza szczęście w miłości.
A jeśli masz w domu mało miejsca, a chcesz mieć szczęście zarówno w miłości, jak i finansach, to koniecznie spraw sobie paprotkę. Paproć w domu pozwoli ci pomnożyć bogactwo, a także wzmocnić uczucia w związku.
Jeśli chcesz uchronić swój dom przed złą energią, to umieść gałązki lawendy w oknie lub koło drzwi.
A jakie rośliny cieszą się złą sławą? Według przestarzałych zabobonów, należy unikać róży chińskiej, czyli hibiskusa. Ta piękna roślina, zwłaszcza w przeszłości, była uważana za rakotwórczą. Podobnie wrzosy w domu lub na balkonie miały przyciągać choroby na domowników.
Stawianie torebki na podłodze
Ok, zostawmy już te biedne kwiaty w spokoju i przejdźmy do innych wierzeń związanych z domem. Przesądne osoby nigdy nie stawiają torebki na podłodze, żeby nie uciekły im pieniądze.
Otwieranie parasola w domu
W Polsce nie należy też otwierać parasola w domu, bo to przynosi pecha. Podobno ten przesąd istnieje też w innych krajach, między innymi we Włoszech oraz Stanach Zjednoczonych.
Witanie lub żegnanie się przez próg
Niewskazane jest również witanie lub żegnanie się w progu domu, aby gość nie przeniósł na domowników złych mocy z zewnątrz.
Gwizdanie w domu
Złe duchy możemy też zwabić do siebie gwizdając. Tak, gwizdanie w domu sprowadzi na nas złe moce i wszelkie nieszczęścia.
Siadanie na rogu stołu
Dla samotnej kobiety niebezpieczne jest również siadanie na rogu stołu. Kobieta ryzykuje wtedy zostanie starą panną.
Z drugiej strony u mnie w domu mówiło się, że “na rogu chwała Bogu”, tak więc zdania wśród Polaków są podzielone. 😉
Prezenty – przesądy
No dobrze, to już wiesz, że kiedy przyjdziesz w gości do polskiego domu, lepiej nie witać się w progu, nie siadać na rogu stołu, nie gwizdać, nie otwierać parasola, ani nie stawiać torebki na podłodze. Lepiej też nie przynosić w prezencie róży chińskiej, ani wrzosów.
No właśnie, a czego jeszcze lepiej nie dawać jako prezent?
Zegarek na prezent
Okazuje się, że zegarek na prezent dla osoby przesądnej nie będzie najlepszym pomysłem. Według wierzeń pochodzących z Chin, podarowanie komuś zegarka oznacza, że odliczamy czas do śmierci obdarowanej osoby.
Noże na prezent
Również zestaw eleganckich noży może przyprawić osobę przesądną o palpitacje serca. Noże oznaczają przecięcie dobrych relacji, oraz oczywiście przynoszą pecha.
Kolczyki na prezent
Mężczyzna planujący kupić kobiecie kolczyki również powinien się dwa razy zastanowić. Kolczyki w prezencie również zwiastują szybki koniec związku.
Świeczki na prezent
Kolejny prezent, który będzie katastrofalny w skutkach dla naszych relacji to świeczka. Kiedy świeczka wygaśnie, wygaśnie również relacja pomiędzy osobą obdarowaną, a darczyńcą.
Pasek na prezent
Jest jednak dobra nowina dla kobiet, które nie chcą, aby ich relacja z mężczyzną się zakończyła. Wystarczy, że podarują mu w prezencie pasek. Obdarowany paskiem mężczyzna musi jednak uważać, bo tym prezentem kobieta przywiązuje go do siebie, ograniczając jego wolność.
Swędzenie, pieczenie i kichanie
Na koniec zostawiłam przesądy związane ze swędzeniem, pieczeniem i kichaniem.
Piekące uszy – przesądy
Okazuje się, że piekące nas uszy mogą nam wiele powiedzieć o relacjach z innymi osobami. Jeśli piecze nas lewe ucho, to należy się cieszyć, bo to oznacza, że ktoś o nas dobrze myśli, albo wręcz jest w nas zakochany. Jeśli jednak piecze nas prawe ucho, to znaczy, że ktoś nas obgaduje, czyli mówi o nas przykre lub nieprawdziwe rzeczy.
Zastanawiam się jednak, jak często zdarza się, że kogoś piecze tylko jedno ucho. Uszy pieką nas zazwyczaj na mrozie i raczej intensywność pieczenia jest taka sama dla obu [*obojga] uszu. Pieczenie uszu możemy odczuwać też w sytuacji silnego wstydu, czy lęku. Nie przypominam sobie, żeby kiedykolwiek piekło mnie tylko jedno ucho.
Swędzenie oczu – przesądy
Jeśli swędzi nas jakaś część ciała, to również musimy zadać sobie pytanie, czy swędzi nas z prawej, czy lewej strony. Na przykład swędzące prawe oko oznacza, że spotka nas coś miłego, a swędzące lewe oko zwiastuje coś przykrego, negatywnego.
Kichanie – przesądy
Tak prozaiczna czynność jaką jest kichnięcie również może przesądzić o twoim losie. Okazuje się, że istotne jest w jakim dniu tygodnia zdarzyło ci się kichnąć. Np. jeśli kichniesz w poniedziałek, to możesz spodziewać się miłego prezentu.
Uff, omówiłam już wszystkie przesądy, które przygotowałam na dzisiaj.
Koniecznie daj znać w komentarzu, co sądzisz o tych przesądach i czy podobne przesądy i zabobony istnieją w twoim kraju. A może zapomniałam wspomnieć o jakimś ciekawym polskim przesądzie?
Napisz do mnie pod transkrypcją odcinka na swojskijezykpolski.com lub pod postem na Facebooku, YouTubie lub Instagramie.
To wszystko na dzisiaj. Trzymaj się ciepło i do usłyszenia!
Podobał Ci się ten odcinek? W podziękowaniu możesz wesprzeć mnie finansowo na Patronite!
E-book z ćwiczeniami do podcastu jest już dostępny!
Ćwiczenia w e-booku są opracowane tak, aby pomóc Ci utrwalić polskie słownictwo poznane w wybranych odcinkach podcastu.
Sprawdź cennik lekcji i zapisz się na lekcje online z języka polskiego ze mną, autorką podcastu.
Polecane odcinki
Co przywieźć z Polski: prezenty i pamiątki z Polski
Najczęstsze błędy językowe Polaków
Najbardziej znani Polacy na świecie
